Yapı Kullanma İzni Olmayan Yapılarda Elektrik-Su Aboneliği ve 7417 Sayılı Kanun'un Getirdiği Düzenleme: Belediye Yazısının Hukuki Analizi

Giriş

Türkiye'de imar mevzuatı, yapıların sağlıklı, güvenli ve planlı bir şekilde inşa edilmesini amaçlamaktadır. Bu çerçevede, bir binanın yasal olarak kullanılabilmesi için "Yapı Kullanma İzin Belgesi" (iskân) alınması zorunludur. Ancak ülkemizdeki imar affı düzenlemeleri ve çeşitli kanun değişiklikleri, zaman zaman ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapıların da temel ihtiyaçlara erişimini kolaylaştırıcı geçici düzenlemeler getirmektedir.

Bu makalede, Yenişehir Belediyesi tarafından düzenlenmiş bir "yol hizmeti geçtiğine dair yazı" örneğinden hareketle, 7417 sayılı Kanun'un getirdiği düzenleme ışığında, yapı kullanma izni olmayan yapılara elektrik ve su aboneliği verilebilmesi süreci detaylı olarak incelenecektir.

1. Genel Çerçeve: Yapı Kullanma İzni (İskân) Nedir?

Yapı Kullanma İzin Belgesi, halk arasında bilinen adıyla "iskân", bir binanın projesine uygun ve sağlıklı bir şekilde tamamlandığını, insanların oturması veya kullanması için güvenli olduğunu gösteren resmi belgedir. 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 30. maddesi uyarınca, yapı tamamen bittikten sonra ilgili belediyeden alınması zorunludur.

İskân belgesi olmayan bir yapıda:

Elektrik, su, doğalgaz aboneliği yapılamaz,
Tapuda kat mülkiyetine geçilemez,
Ticari bir işletme açılamaz (iş yeri ruhsatı alınamaz).

Ancak zaman zaman çıkarılan imar affı kanunları veya geçici düzenlemeler, bu kurala istisnalar getirebilmektedir.

2. 7417 Sayılı Kanun ve Getirdiği Düzenleme

7417 sayılı "Devlet Memurları Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun", 05.07.2022 tarihli ve 31887 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu Kanun'un önemli düzenlemelerinden biri de, imar mevzuatına aykırı yapıların temel ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik geçici bir hüküm içermesidir.

Kanun'un ilgili hükmü özetle şunu düzenlemektedir:

"Ruhsat alınmış ve buna göre yapılmış olan ya da hiç ruhsat alınmamış yapılara yol, elektrik, su, telefon, kanalizasyon, doğal gaz gibi alt yapı hizmetlerinden birinin veya birkaçının götürüldüğünü belgeleyenlere, elektrik ve su aboneliği yapılmasına imkan tanınmıştır."

Bu düzenleme ile kanun koyucu, imar affı kapsamında olan veya olmayan ancak fiilen mevcut bulunan yapıların, insani ihtiyaç olan elektrik ve suya erişimini kolaylaştırmayı hedeflemiştir.

3. Belediye Yazısının İncelenmesi: "Yol Hizmeti Geçtiğine Dair Yazı"

Gönderilen belge, Yenişehir Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğü tarafından, Çiftlikköy Mahallesi'ndeki bir adres için düzenlenmiş resmi bir yazıdır. Yazının içeriği ve işlevi şu şekilde analiz edilebilir:

3.1. Başvuru Süreci

Yazı, bir vatandaşın 05.12.2023 tarihli dilekçesine istinaden düzenlenmiştir. Başvuru sahibi, 7417 sayılı Kanun'a dayanarak, taşınmazının bulunduğu sokağa alt yapı hizmeti (yol) götürüldüğüne dair resmi bir belge talep etmiştir. Bu belge, elektrik ve su aboneliği yapabilmek için ilgili kurumlara (MEDAŞ, MESKİ vb.) ibraz edilecektir.

3.2. Belediyenin Tespiti

Belediye yetkilileri, adresi incelemiş ve şu tespitte bulunmuştur:

"Çiftlikköy Mahallesi 3208 sokak ... taşınmazın bulunduğu sokağın 31/12/2021 tarihinden önce de açık olduğu görülmüştür."

Bu tespit, 7417 sayılı Kanun'un uygulanması için kritik bir eşik olan "31/12/2021 tarihi" referans alınarak yapılmıştır. Kanun, bu tarihten önce alt yapı hizmeti götürülen yapıları kapsamaktadır.

3.3. Yazının Hukuki Niteliği

Bu yazı, bir "tespit belgesi" veya "ikame belge" niteliğindedir. Şu anlama gelir:

Taşınmazın Yapı Kullanma İzin Belgesi (iskân) bulunmamaktadır (aksi halde doğrudan iskân belgesi ile abonelik yapılabilirdi).
Ancak taşınmaz, kanunun koruma kapsamına giren tarihten (31/12/2021) önce yapılmış ve bulunduğu sokağa alt yapı hizmeti götürülmüştür.
Bu nedenle, ilgili idareler (elektrik ve su dağıtım şirketleri), bu yazıyı ibraz eden kişiye abonelik verebilir.

4. Bu Yazının Sınırları ve Kapsamı

Bu yazının bir "imar affı" veya "yapı kayıt belgesi" olmadığını vurgulamak gerekir. Yazının kapsamı ve sınırları şunlardır:

4.1. Sadece Elektrik ve Su Aboneliği İçindir

Bu yazı, yalnızca elektrik ve su aboneliği yapılabilmesi için gerekli alt yapı koşulunun sağlandığını gösterir. Bunun dışında:

Yapıya yasal statü kazandırmaz,
İmar affı sağlamaz,
Yapı kayıt belgesi yerine geçmez,
Kat mülkiyetine geçiş hakkı vermez,
Ticari bir işletme ruhsatı alınmasını sağlamaz.

4.2. Ticari İşletmeler İçin Yeterli Değildir

Bir iş yerinin (otel, pansiyon, restoran, market vb.) açılabilmesi ve işletilebilmesi için "İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatı" alınması zorunludur. Bu ruhsatın alınabilmesi için ise öncelikle binanın Yapı Kullanma İzin Belgesi'ne (iskân) sahip olması gerekir. Bu yazı, ticari bir işletme ruhsatı alınması için yeterli değildir.

5. Benzer Durumlarda Dikkat Edilmesi Gerekenler

Bir gayrimenkul satın alırken veya mevcut bir yapının hukuki durumunu sorgularken şu hususlara dikkat edilmelidir:

5.1. İskân Belgesi Sorgulaması

Bir taşınmazın yasal olup olmadığını anlamanın en kesin yolu, ilgili belediyeden Yapı Kullanma İzin Belgesi olup olmadığını sormaktır.

5.2. Yapı Kayıt Belgesi

Daha önceki imar afları kapsamında (örneğin 2018'deki imar barışı) alınmış bir "Yapı Kayıt Belgesi" varsa, bu belge geçici olarak iskân yerine geçebilir ve elektrik-su aboneliği yapılmasını sağlayabilir.

5.3. 7417 Sayılı Kanun Kapsamındaki Yazılar

Eğer bir taşınmaz için belediyeden bu makalede incelenen türden bir "yol hizmeti geçiş yazısı" alınmışsa, bu durum:

Taşınmazın iskânının olmadığı anlamına gelir,
Sadece konut olarak kullanılmak üzere elektrik-su aboneliği yapılabileceği anlamına gelir,
Ticari bir faaliyet için yeterli olmadığı anlamına gelir.

6. Sonuç ve Değerlendirme

Yenişehir Belediyesi tarafından düzenlenen bu yazı, 7417 sayılı Kanun'un getirdiği geçici düzenleme kapsamında, yapı kullanma izni olmayan bir konuta elektrik ve su aboneliği yapılabilmesi için düzenlenmiş resmi bir belgedir.

Bu yazı, imar mevzuatına aykırı yapıların temel insani ihtiyaçlarının karşılanmasını kolaylaştıran, ancak yapıya yasal statü kazandırmayan sınırlı bir belgedir. Özellikle ticari işletmeler için yeterli olmayan bu belge, sadece konut amaçlı kullanımlar için elektrik ve su aboneliği yapılmasına imkan tanımaktadır.

Gayrimenkul sahipleri ve alıcıları, bu tür belgelerin sınırlarını iyi bilmeli ve bir taşınmazın tamamen yasal hale gelmesi için mutlaka Yapı Kullanma İzin Belgesi (iskân) alınması gerektiğini unutmamalıdır. Aksi takdirde, ileride imar mevzuatına aykırılık nedeniyle yıkım veya para cezası gibi yaptırımlarla karşılaşma riski her zaman bulunmaktadır.